Ekainaren 5ean, Aralarko Adiskideak elkarteak hitzaldi hunkigarria antolatu zuen XIV Orduetako Martxaren mendeurrena ospatzeko. Euskal mendizaletasunaren ikur bihurtu den proba hau lehen aldiz 1925eko ekainaren 7an egin zen. Hitzaldia programa zabalago baten barruan kokatu zen, eta horren baitan Aranburu Jauregian martxaren inguruko erakusketa bat ere antolatu da. Ekitaldiak aukera eman zuen ibilaldi berezi horren jatorria gogora ekartzeko, urteetan zehar bere espiritua galdu gabe garatu dena: norberaren erronka, adiskidetasuna eta mendiaz gozatzea.
Hitzaldian zehar, hainbat figura historikoren ibilbidea gogora ekarri zen: Shebe Peña eta Joxe Albero, esaterako, honek Gipuzkoatik Tarragonara oinez egiten baitzuen alaba bisitatzeko. Bereziki hunkigarria izan zen Maritxu Arana-ren aipamena: 1943an, debekuak zeuden garaian, martxa osatu zuen lehen emakumea izan zen, eta bere ausardiak Kathrine Switzer-en irudia ekarri zuen gogora, Boston-eko maratoian emakumezkoa izanik parte hartu zuen lehenengoa.
Francisco Tuduri-k martxaren historia dokumentu eta argazki ugariren bidez azaldu zuen, eta ondoren Pablo Dendaluze-k prestatutako ikus-entzunezkoa proiektatu zen.
XIV Orduetako Martxa 1925ean sortu zen, Tolosaldeko 14 mendizalek 70 kilometro baino gehiagoko ibilbidea egin zutenean egun bakarrean: Tolosa, Gaztelu, Uli, Gorriti, Lekunberri, San Migel, Guardetxe, Igaratza, Amezketa eta Alegiatik igaroz, berriro Tolosara itzultzeko. Geroztik, martxa erregular bihurtu da, lehiarik gabeko formatuan, eta 1972tik aurrera, Olinpiar Jokoekin batera ospatzen da lau urtez behin. Salbuespen bakarra 2020ko pandemia izan da. Azken edizioetan, 70 eta 80 urtetik gorako parte-hartzaileek ere amaitzeko gai izan dira.
EMF-tik zorionak eman nahi dizkiogu Aralarko Adiskideak elkarteari mendizaletasunaren memoriaren transmisioan egiten duen lan bikainagatik. Horrelako ekimenek gogorarazten digute gure kirolaren balio sakonenak: ahalegina, jarraitutasuna eta pasio partekatua.
