Zazpi · Araba · 2028
Valderejoko itzulia, “Mila urteko harana”
Mendeetan zehar bizileku izan den haran baten natura- eta kultura-ondarea.
23,14 km
Distantzia
762 m
Desnibel metatua
1.221 m
Gehienezko altuera
Ibilbidea
Zirkularra
El recorrido
Santa Elena eliza → Lahozeko ataka → Coronasko ataka → San Lorenzo ermita → Vallegrull → Riberako eliza → Santa Ana lepoa → El Chorro ur-jauzia → Puron ibaiaren haitzartea → Ribera → Makaldia
Ibilbideari buruz
Udazkenero bezala, Valderejoko Parke Naturalak bere ohiko oinezko ibilaldia egingo du. 2026an 23. edizioa bete duen ekimen honek parkeko natura eta kultura baliabideak mendi ibilaldien bidez ezagutzeko gonbita egiten die herritarrei. Arabako Foru Aldundiak eta Valderejoko Parke Naturalak berak sustatzen dute ibilaldia. ZAZPIk bere egutegian txertatu du, eta Gorostidi Mendi Taldearen laguntza izango du.
Valderejo Arabako mendebaldeko muturrean dagoen haran txiki bat da, harkaitzezko malkarrez inguratua. Parke natural izendatu zuten 1992an, eta, 3.496 hektarearekin, Arabako parke naturalik txikiena da. Basoak, larreak eta amildegiak biltzen ditu, baita gizakiak mendeetan zehar utzitako aztarnen erakusgarri den kultura-ondarea ere.
Recuenco, Vallegrull eta Santa Ana mendiek inguratzen dute Puron ibaiaren harana. Bertako soro eta belardiek nekazaritzaren eta abeltzaintzaren arrastoak gordetzen dituzte. Mendi-hegaletan pinu gorriko baso zabalak hazten dira, artadi eta pagadiekin batera. Urak milaka urtez moldatu du haitza, Purongo haitzartea eta ur-jauzia bezalako lekuak sortuz. Goialdean, berriz, larreak, ipuruak, azeri-mahatsak eta txilarrak hedatzen dira.
Askotariko ingurune horiek espezie ugariri ematen diete babesa. Basoetan basakatu iheskorra eta mokokerra bezalako hegaztiak bizi dira; harkaitzen gainean, berriz, arrano beltza eta sai zuria ikus daitezke. Sai arreak presentzia nabarmena du: Valderejoko harkaitz-hormetan Euskal Autonomia Erkidegoko hegazti sarraskijale horren koloniarik handiena dago.
Haranaren historia bertako monumentu eta eraikinetan ere irakur daiteke. San Lorenzoko tumulu-multzoa eta Lerongo menhirra antzinako biztanleen lekuko dira. Ondare hori osatzen dute haitzean zulatutako eremitorioek, San Lorenzoko baselizak eta Santa Elena, Lahoz eta San Esteban elizek. Horien bidez, Valderejoko bizitzaren garai desberdinak ezagut daitezke.
Dokumentazio interesgarria
Ibilaldiari buruzko informazio interesgarria: ordutegia, irteera- eta helmuga-lekuak, ordutegiak eta bestelako xehetasunak
LASTER






